Öğrenme ve Neşe Yazılar

Peygamberimiz Neden Çok Evlilik Yaptı? Bir Tarihsel Perspektif Geçmişi anlamadan, bugünü anlamamız güçleşir. Tarihsel olayları ve figürleri, yalnızca onların yaşadığı dönemin koşullarıyla değil, aynı zamanda o dönemin insanlarının değer yargıları, inançları ve toplumsal yapılarıyla da değerlendirmeliyiz. Bu, tarihsel olayların ve kişiliklerin zamanla nasıl şekillendiğini, değiştiğini ve günümüze nasıl miras kaldığını anlamamız için bir anahtar sunar. Peygamberimiz Muhammed’in (s.a.v.) çok evlilik yapması da tam bu noktada, hem onun yaşadığı dönemin hem de o dönemin toplumsal ve dini dinamiklerinin bir yansımasıdır. Peygamberimiz ve Çok Evlilik: Sosyal ve Dini Bir Gereklilik Muhammed’in çok evlilik yapması, modern çağda sıkça sorgulanan bir konu olmuştur. Ancak…

Kendini Dinlemek: Zihnin ve Duyguların Sessiz Sesi İçimdeki sesle ilk kez gerçek anlamda yüzleştiğim anı hatırlıyorum: Bir sabah uyanmıştım, zihnim bin bir düşünceyle dolu, kalbimse hızlı bir ritimde çarpıyordu. Ne olup bittiğini tam olarak çözememiştim; sadece “Neden böyle hissediyorum?” diye sormuştum kendi kendime. Bu basit soru, beni “kendini dinlemek” deyiminin ardındaki karmaşık süreçleri anlamaya itti. İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel, duygusal ve sosyal boyutları merak eden biri olarak bu yazıda kavramı psikolojik bir mercekten değerlendireceğim. Kendini Dinlemek Deyimi Ne Anlatır? Basitçe söylemek gerekirse, kendini dinlemek; bireyin iç deneyimlerinin —duygularının, düşüncelerinin, bedensel duyumlarının ve sosyal etkileşimlerinden doğan hislerinin— farkına varma sürecidir. Bu…

Gazaltı Kaynak Makinesi: Geçmişin Teknolojisi ve Bugünün Üretim Dünyası Geçmişin izlerini anlamadan bugünü tam olarak kavrayabilmek zordur; çünkü her bir teknolojik yenilik, tarihsel bir sürecin ürünü ve toplumsal bir dönüşümün yansımasıdır. Gazaltı kaynak makinesi de işte böyle bir ürün. Sanayi devriminden günümüze uzanan yolda, bu makine yalnızca bir teknolojik ilerleme değil, aynı zamanda iş gücünün, üretim biçimlerinin ve toplumsal yapıların nasıl evrildiğini gösteren önemli bir dönemeçtir. Bugün modern üretim ve inşaat sektörlerinin vazgeçilmezi olan gazaltı kaynağı, aslında kökleri derinlerde yatan bir mühendislik anlayışının ürünüdür. Gazaltı Kaynağının Doğuşu ve İlk Gelişmeler Gazaltı kaynak makinesinin tarihini incelediğimizde, bu teknolojinin ortaya çıkışının 20.…

Elinin Altında Nasıl Yazılır? Ekonomi Perspektifinden Bir İnceleme Hayat, sürekli olarak seçimler yapmamızı gerektiren bir dizi olasılık ve kısıtlamalarla doludur. İster bireysel, ister toplumsal düzeyde olsun, her karar bir fırsat maliyeti taşır; yani, bir seçeneği tercih etmek, başka bir seçeneği terk etmeye yol açar. Bu sürekli seçimler zincirinde, “Elinin altında nasıl yazılır?” sorusu aslında yalnızca yazılı metinlerin oluşturulmasıyla ilgili değil, daha derin bir anlam taşır: Kaynakların kıt olduğu bir dünyada, neyi nasıl yazacağımıza, hangi kararları alacağımıza ve bu kararların ekonomi üzerindeki etkilerine dair bir sorudur. Bu yazıda, mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi perspektifinden bakarak, “Elinin altında nasıl yazılır?” sorusunun ekonomik…

Sened ve İsnad Aynı Mı? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından İnceleme Toplumda sıkça karşılaşılan terimler arasında yer alan sened ve isnad, bazen birbirinin yerine kullanılabiliyor, ancak aslında anlamları farklıdır. Bu yazımda, İstanbul’da yaşayan, sivil toplum kuruluşunda çalışan biri olarak, sened ve isnad arasındaki farkları toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden incelemek istiyorum. Bu iki kavramın toplumsal düzeyde farklı gruplar tarafından nasıl algılandığını ve nasıl deneyimlendiğini, günlük hayattan örneklerle açıklamaya çalışacağım. Sened ve İsnad Arasındaki Farklar Öncelikle, sened ve isnad terimlerinin ne anlama geldiğine kısaca göz atalım. Sened, bir kişinin yaptığı bir beyanı ya da ortaya koyduğu bir…

Mahmur Nedir? İnsanın En Doğal Hali mi, Yoksa Bir Alışkanlık mı? İzmir gibi her köşe başında bir kahveci, her sokağın sonunda bir kafe olan bir şehirde, mahmurluk kavramı gündelik hayatın bir parçası gibi. Sabahın köründe kahvemi yudumlarken, “bugün çok mahmurum” diyen birini duyduğumda, bu kelimenin ne kadar doğal hale geldiğini fark ediyorum. Ama durun, mahmur nedir tam olarak? Bunu gerçekten bilmemiz gerekiyor mu? Yoksa hepimizin bildiği ama adını koyamadığı bir durumu mu tarif ediyor? Hadi gelin, bu ‘mahmurluk’ fenomenini biraz daha derinlemesine irdeleyelim. Mahmurluk: Sevimli Bir Durum mu, Yoksa Üzerine Ciddi Düşünülmesi Gereken Bir Sorun mu? Mahmurluk, genellikle uykusuzluktan ya…

Bilseme Girmek İçin Kaç IQ Gereklidir? Ekonomik Bir Bakış Bir kaynak kıt olduğunda, onu nasıl kullanacağımıza dair verdiğimiz kararlar birden fazla sonuç doğurur. Zaman, para, enerji ve hatta bilgi gibi değerli kaynaklar her gün karşılaştığımız sınırlı unsurlardır. İnsanlar bu kaynakları nasıl allocate eder? Her birey, sahip olduğu bilgiyi ve zekâyı, ekonomik yaşamın farklı alanlarında nasıl kullanabilir? “Bilseme” (bilgi edinme ve kullanma) sürecinin ekonomisi, sadece kişisel değil, toplumsal ve küresel bir boyuta da sahiptir. Peki, bu sürece girmek için gereken IQ düzeyi, bireysel ve toplumsal anlamda ne ifade eder? Mikroekonomiden makroekonomiye, davranışsal ekonomi ile toplumsal refah kavramlarına kadar farklı perspektiflerden bu…

Benzinli Çapa mı Dizel mi? Toplumsal Yapıların, Bireylerin ve Seçimlerin Sosyolojik İncelemesi Çapa makinesi seçimi gibi bir konu, birçoğumuz için basit bir tercih gibi görünebilir. Ancak, benzinli mi dizel mi sorusu, bir tür günlük yaşantımızda karşımıza çıkan, biz farkında olmasak da toplumsal yapıları, ekonomik ilişkileri, cinsiyet rollerini ve kültürel pratikleri etkileyen bir meseleye dönüşebilir. Bu gibi “basit” tercihler, çoğu zaman bir toplumun değerleri, normları ve güç ilişkileri hakkında derinlemesine ipuçları sunar. Toplumsal yapıların ve bireylerin etkileşimini anlamaya çalışırken, bazen en sıradan kararlar bile toplumsal eşitsizlikleri, kültürel pratikleri ve toplumsal adaletin nasıl işlediğini açığa çıkarabilir. Çapa makinesi tercihi de bunlardan biridir.…

Kaynakların Kıtlığı Üzerine Düşünmek: Bir İnsan Olarak Ekonomiye İçsel Bir Bakış Ekonomi yalnızca rakamlardan ve grafiklerden ibaret değildir. Kaynakların sınırlı, ihtiyaçların ise sonsuz olduğu bir dünyada her gün seçimler yaparız. Bu yazıda “1 asır ne demek?” sorusunu ekonomi perspektifinden ele alırken, mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi disiplinlerini harmanlayarak hem bireysel hem toplumsal düzeyde ne anlama geldiğini tartışacağım. Sözcüğün tarihsel ve kavramsal anlamının ötesine geçerek, fırsat maliyetleri, dengesizlikler, piyasa dinamikleri, kamu politikaları ve toplumların refahı üzerindeki etkilerini sorgulayacağız. 1 Asır Ne Demek? Zamanın Ekonomik Değeri “1 asır” (100 yıl) çoğumuz için soyut bir kavramdır. Ancak ekonomi açısından ele alındığında zaman, sermaye…

Yeraltı Suları Ne Zaman Yükselir? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme Yeraltı suları, doğal ekosistemlerin can damarıdır. Ancak, onları yalnızca çevresel bir problem olarak görmek, bu önemli kaynağın yükselme veya alçalma süreçlerinin ardındaki daha derin toplumsal dinamikleri göz ardı etmek demek olur. Su kaynaklarının yönetimi, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletle nasıl bir ilişki içindedir? Suya erişim, suyun korunması ve kullanımının insanlar üzerindeki etkileri, yalnızca çevresel değil, aynı zamanda toplumsal bir mesele haline gelmiştir. Kadınlar, genellikle suyun taşınması ve yönetimi konusunda ev içi sorumlulukların yükünü taşıyan taraflardır. Erkekler ise, genellikle çözüm odaklı ve analitik yaklaşımlarını devreye sokarak, suyun…